Donderdag 2 januari 1997: It giet oan
Op donderdagmorgen 2 januari 1997 was het zover. Voorzitter Henk Kroes van de vereniging De Friesche Elf Steden sprak de drie woorden waar Friesland elf jaar op had gewacht: It giet oan. Twee dagen later, op zaterdag 4 januari, stonden er 16.731 schaatsers aan de start: 301 wedstrijdrijders en 16.430 toerrijders.
De dag zelf
De route was dezelfde als altijd: vanuit Leeuwarden naar het zuidwesten, via Sneek, IJlst en Sloten naar Stavoren, langs het IJsselmeer naar Hindeloopen en Workum, dan Bolsward, Harlingen en Franeker. Na Franeker begon de Hel van het Noorden, open land en smalle vaarten op weg naar het keerpunt in Dokkum. In 1997 stond daar een harde tegenwind.
Bij de wedstrijdrijders won Henk Angenent in 6:49:18, na een lange sprint en een meter voor Erik Hulzebosch. Volgens de vereniging had Angenent nog nooit een wedstrijd van 200 kilometer uitgereden; zijn eerste werd meteen de Elfstedentocht. Bij de vrouwen was Klasina Seinstra de snelste. Van alle starters haalden er 11.694 de finish.
Dertig jaar zonder
Sindsdien is er geen tocht meer geweest. Dat komt niet doordat de vereniging stilzit: elk jaar wordt de tocht op papier voorbereid. Maar hij gaat pas door als er over de hele route minstens 15 centimeter ijs ligt.
Het KNMI berekende in 2022 dat de kans daarop ongeveer 8 procent per winter is, gemiddeld eens in de twaalf jaar. Aan het begin van de twintigste eeuw was het nog eens in de vijf jaar. De opwarming heeft de kans dus ongeveer gehalveerd. Een wachttijd van 25 jaar of meer noemde het KNMI toen vooral pech: de kans op zo’n lange reeks was 7 procent.
1985, 1986 en 1997
Tussen 1985 en 1997 werd de tocht drie keer verreden:
| Jaar | Bijzonderheid |
|---|---|
| 1985 | Evert van Benthem won in 6:46:47, de snelste winnende tijd ooit |
| 1986 | Van Benthem won opnieuw; kroonprins Willem-Alexander reed mee onder de schuilnaam W.A. van Buren, met 17.339 starters |
| 1997 | Henk Angenent en Klasina Seinstra wonnen, 16.731 starters |
Het kruisje krijg je alleen met een volle stempelkaart. Toerrijders moeten voor middernacht in Leeuwarden binnen zijn.
Het jaartal van je tocht op de poster
Reed je in 1985, 1986 of 1997? Dan komt het jaartal van je tocht op de route, en je aankomsttijd als je die nog weet. Geef je hem aan iemand die toen reed, kijk dan op verzending en levering wat de laatste besteldag voor de feestdagen is.
Wacht je nog op je eerste? Dan hangt de route er alvast. Of rijd je eigen tweehonderd kilometer op de Weissensee, in januari 2027 op vier dagen.
Veelgestelde vragen
Wanneer was de laatste Elfstedentocht?
Op zaterdag 4 januari 1997. Henk Angenent won bij de mannen in 6:49:18, Klasina Seinstra bij de vrouwen. Er gingen 16.731 schaatsers van start en 11.694 haalden de finish.
Hoe vaak is de Elfstedentocht verreden?
Vijftien keer sinds de eerste officiële tocht in 1909. De laatste drie waren in 1985, 1986 en 1997.
Hoe groot is de kans op een nieuwe Elfstedentocht?
Volgens het KNMI ongeveer 8 procent per winter, gemiddeld eens in de twaalf jaar. Aan het begin van de twintigste eeuw was dat nog eens in de vijf jaar.
Kan ik een poster maken van de Elfstedentocht die ik reed?
Ja. De route langs de elf steden staat in de editor. Zet het jaar van jouw tocht erop en, als je die nog weet, je aankomsttijd in Leeuwarden.